plantmar przesuwamy granice wyobraźni

2009-08-12

Rozmnażanie klonów palmowych (Acer palmatum)

12.08.2009    Rozmnażanie klonów palmowych (Acer palmatum)


Nasiona:

Sukces zależy w tym przypadku od źródła pochodzenia nasion, czasu ich zbioru oraz sposobu postępowania przed wysiewem. Generalnie rzecz ujmując nasiona powinny być zbierane kiedy są zielone lub czerwone, nim wyschną na roślinie. Po bezpośrednim wysiewie pewna ich ilość skiełkuje już następnej wiosny. Wysuszone nasiona powinny być moczone w wodzie o temperaturze 43 st. C przez dwa dni a następnie poddane zimnej stratyfikacji przez 3-5 miesięcy. Zebrane nasiona po oczyszczeniu i posypaniu fungicydem stratyfikuje się w wilgotnym torfie w temperaturze 4,5 st. C. Tak potraktowane powinny dobrze wykiełkować, jednak suche nasiona pochodzące z Japonii i wysiewane jesienią kiełkują nawet w ciągu 5 lat.

Innym ważnym czynnikiem jest żywotność nasion. Najłatwiej jest ją oszacować przecinając nasiona wpół. Wszystkie suche nasiona powinno się w ten sposób testować. Zanurzanie w roztworze kwasu giberelinowego nie przyniosło potwierdzonych korzystnych rezultatów.

Sadzonkowanie:

Wiele osób rozmnaża klony palmowe poprzez sadzonkowanie. Procent przyjęć waha się od 0 do 100 %. Generalnie używa się niezdrewniałych sadzonek o długości 15-20 cm (mniejszych u odmian wolniej rosnących), zranionych i traktuje się je 1 lub 2 % IBA w talku lub roztworze. Podłoże powinno być dobrze zdrenowane a rośliny zamgławiane. Po ukorzenieniu powinny być pozostawione dopóki nie przejdą okresu spoczynku. Można zastosować dodatkowe oświetlenie zaraz po ukorzenieniu aby pobudzić nowy przyrost. Zabieg ten stosuje się dość często w produkcji wielkotowarowej. Obserwując ukorzenione sadzonki odmiany Bloodgood w warunkach doświetlania zauważono, ze rośliny, które dały nowe przyrosty przeżyły zimowanie w większym procencie. Ukorzenianie powinno trwać 6 do 8 tygodni.

Niektórzy szkółkarze podpędzają rośliny w szklarni i dopiero po tym pobierają niezdrewniałe pędy do sadzonkowania. Odbywa się to zwykle w lutym i marcu tak aby młode rośliny miały jak najdłuższy czas wzrostu dla zgromadzenia wystarczającej ilości węglowodanów do przezimowania.

Juwenalność znacząco wpływa na ukorzenianie się – pędy pobrane od 50-letnich roślin ukorzeniają się w 25 %, podczas gdy pobrane od 4-letnich roślin, podpędzanych przedtem 30 dni w szklarni dały rezultat 80 %.

W końcu czerwca w Tennessee (USA) pobrano trójwęzłowe odcinki pędów długości 6-11 cm, usunięto dolne liście, zraniono je pojedynczym nacięciem długości 1,3 cm, zanurzono w 1, 1,5 i 2,0 % roztworze IBA w 50% alkoholu na 5 s, zastosowano podłoże torf:perlit, oddolne ogrzewanie 25 st. C i zamgławianie. Po 81 dniach zanotowano następujący procent przyjęć dla poszczególnych stężeń hormonu: 97, 80 i 83 dla odmiany Bloodgood, 83, 90, 90 dla siewek A. palmatum, 97, 100, 87 dla odmiany Crimson Queen, 100, 90, 97 dla odmiany Viridis i 37, 53, 57 dla odmiany Ever Red. Niestety brak danych co do wieku roślin matecznych oraz stopnia przezimowania, ale wyniki te wskazują że przy starannym przestrzeganiu zaleceń klon palmowy ukorzenia się w dużym stopniu.

Czas sadzonkowania: Bloodgood (20 maj, New Jersey) z tolerancją 1-2 tygodni. Sadzonki można ukorzeniać do końca czerwca, ale może to powodować problemy przy przezimowaniu

Rodzaj sadzonek: silne, żywotne, grube z tegorocznych przyrostów. Niektórzy sugerują aby pędy były grubości ołówka. Jedynym sposobem aby to osiągnąć jest silne przycinanie roślin matecznych (dla zachowania juwenalności) oraz regularne ich nawożenie i podlewanie.
Pobieranie sadzonek: pobierać rano z roślin w pełnym turgorze, nie pozwolić im przeschnąć – umieścić w wodzie lub wilgotnym pojemniku.
Przed posadzeniem: sadzonki powinny mieć długość 15-20 cm, 2-3 węzły. Usuwa się miękki wierzchołek i dolne dwa liście, z jednej strony nacina się u podstawy na długości 2,5-4 cm

Hormony: 2 % IBA w talku plus Benlate. Tak wysokie stężenie jest szczególnie efektywne przy klonach palmowych.

Podłoże: najlepszym podłożem jest mieszanina perlitu z torfem, można też stosować torf z grubym piaskiem. Sadzonki należy zagłębiać na 5 cm głęboko.

Zamgławianie: ważne jest aby utrzymywać powierzchnię liścia wilgotną od wschodu do zachodu słońca. Wyschnięcie liści jest szkodliwe. Najlepszą metodą jest automatyczne zamgławianie.

Dolne ogrzewanie: optymalna średnia temperatura to 21-24 st C. Temperatura powietrza może dochodzić do 32 st C tak jak długo jak sadzonki są zamgławiane.

Sadzonki powinny ukorzenić się w ciągu 3 tygodni. Jak korzenie osiągną długość 5-7,5 cm wyjmuję się sadzonki i pojemnikuje. Ważne jest luźne, dobrze zdrenowane podłoże i staranne obchodzenie się aby nie uszkodzić korzeni.

Ze środkowego węzła (przy sadzonkach trójwęzłowych) jeden liść powinien zostać usunięty. Pojemnikowane sadzonki powinny znowu być zamgławiane dopóki korzenie nie wyjdą na zewnątrz bryły korzeniowej. Wtedy zamgławianie można odstawić (Ew. zredukować częstotliwość). Powinno to zająć 3 tygodnie.

Sztuczne doświetlanie: już zahartowane sadzonki można przenieść do ocienionej szklarni gdzie wymagają dodatkowego oświetlenia. Lampy zawiesza się ok. 8 cm ponad roślinami stosując żarówki o mocy 60 lub 75 W. Dodatkowe oświetlenie można stosować w przerywanych cyklach nocą od 22 do 2 lub od 21 do 4. Niektórzy szkółkarze stosują krótkie naprzemienne 5-ciominutowe cykle światła i ciemności w podanym czasie. Pojawią się pędy w tych węzłach, gdzie wcześniej usunęliśmy pojedynczy liść. Liście są źródłem kwasu abscysynowego, inhibitora wzrostu, więc gdy je usuniemy uśpiony pąk budzi się ze stanu spoczynku i rozpoczyna wzrost. Światło dostarcza niezbędnego impulsu. Pozostałe pąki mogą również zostać pobudzone. Rośliny powinno się lekko nawozić nawozem płynnym (20-20-20) lub niską dawką Osmocote 18-6-12 (1/4 zalecanej dawki) i pozostawić w takich warunkach przez lato by stymulować maksymalny wzrost pędów. Jeden z badaczy (Scientia Hortic. 27:341-347) twierdzi, że nie powinno się nawozić tak w czasie jak i po ukorzenieniu ponieważ rośliny źle się aklimatyzują i mogą nie przezimować.

Zimowanie: sztuczne doświetlanie należy przerwać w październiku i pozwolić roślinom wejść w stan naturalnego spoczynku. Powinny być one przetrzymywane zimą w temperaturze powietrza ok. 0,5 st C. W takiej temperaturze przechodzą one naturalna fazę spoczynku.

Po zimowaniu: Młode rośliny można przesadzić bądź wysadzić do gruntu. Młode przyrosty uzyskane w wyniku doświetlania trzeba przyciąć do połowy. Rośliny dadzą nowy przyrost i w bieżącym sezonie dorosną do wysokości 30-45 cm dając wysokiej jakości produkt handlowy.

Post scriptum: Powyższe metody stosuje się do większości odmian klonów palmowych, szczególnie tych silniej rosnących. Odmiany nie ukorzeniają się z taką samą łatwością. Typ Dissectum jest trudniejszy z powodu wolnego tempa wzrostu i małej ilości sadzonek. Podane zalecenia są zgodne z instrukcjami Mr Jamesa Wells’a który spędził całe swoje życie pracując nad tym gatunkiem.

Szczepienie:

Metodę tą stosuje się dla wielu odmian, szczególnie z sekcji Dissectum. Szczepi się je na przystawkę boczną na ukorzenionych siewkach (1- lub 2-letnich) w miesiącach zimowych. Dla odmian karłowych jest to jedyny sposób rozmnażania. W Wielkiej Brytanii praktykuje się również szczepienie letnie (lipiec, sierpień). Procedura jest taka sama z tym wyjątkiem, że stosuje się zrazy długości 10-20 cm z 3-4 węzłami, pobranymi od roślin, które już nie są w fazie aktywnego wzrostu. Usuwa się liście pozostawiając część ogonka. Procent przyjęcia oscyluje w granicach 80-95 %.


Opracowano na podstawie:
„The Reference Manual of Woody Plant Propagation: From Seed to Tissue Culture” Dr. Michael A. Dirr (Uniwersytet Georgia) I Dr. Charles W. Heuser, Jr. (Uniwersytet Stanowy Pensylwania), Varsity Press, Inc. 2006

Tłumaczył: Mariusz Lewandowski